Stok devir hızı kaç olmalı? Kimsenin sektör rakamı verememesinin sebebi

Stok devir hızı, stoğunuzun yılda kaç kez satılıp yenilendiğini söyler: satılan malın maliyetini ortalama stoğa bölersiniz. Gün cinsinden karşılığı daha sezgiseldir: 365'i devir hızına bölün — malın depoda ortalama kaç gün yattığını bulursunuz. Yıllık maliyeti 73 milyon TL, ortalama stoğu 20 milyon TL olan şirketin devri 3,65; stok günü yaklaşık 100'dür.

Önce dürüst bir itiraf: sektör rakamı yok

Cari oran yazımızda sektör sektör TCMB verisi verdik. Bu yazıda veremiyoruz — çünkü TCMB'nin sektör bilançoları stok devir hızını yayımlamıyor. Bunu varsayarak değil, yayın listesini kontrol ederek söylüyoruz: likidite oranları, marjlar, alacak ve borç devri var; stok devri yok.

Bunun pratik sonucu şu: internette “X sektöründe stok devri şu olmalı” diye gördüğünüz her rakam, ya yabancı piyasadan taşınmıştır ya da kaynaksızdır. Kaynağı gösterilemeyen sayıyla kendinizi kıyaslamak, yanlış haritayla yol bulmaya benzer.

Kıyas 1: Kendi geçmişiniz (en güçlü ölçü)

Stok devrinde en anlamlı kıyas çizgisi kendi geçmişinizdir, çünkü iş modeliniz sabittir. Stok gününüz iki yılda 80'den 115'e çıktıysa bunun bir sebebi vardır ve o sebep sektör ortalamasından bağımsızdır: ya satış yavaşladı, ya yanlış mal alındı, ya da “bulunmazken alalım” refleksi depoyu doldurdu. Üç dönemlik yön, tek dönemlik seviyeden daha çok şey söyler.

Kıyas 2: Nakit döngüsü bandı

Stok günü tek başına değil, nakit döngüsünün içinde okunur: stok günü + tahsilat günü − satıcı günü. Ürünümüzün hesap motoru bu toplam için şu bandı kullanır: 90 günün altı güçlü, 120 güne kadar makul, 160 günün üzeri zayıf. Döngünüz zayıf bölgedeyse ve en büyük ayak stoksa, suçlu bulunmuştur — sektör ortalamasına gerek kalmadan.

Kıyas 3: Sektörünüzün stok yükü (ölçülebilir iz)

Resmî stok devri verisi yok; ama stoğun sektör bilançosundaki ağırlığı ölçülebilir. Cari oran stok dahil, asit-test stok hariç hesaplanır — ikisinin farkı, sektörün likiditesinin ne kadarının stokta durduğunu gösterir. TCMB'nin son yayımladığı dönemin verisiyle:

Kaynak: TCMB EVDS, Sektör Bilançoları — son yayımlanan dönem; fark kolonu iki yayımlanan orandan türetilmiştir. Okuma şöyle: gıda ve perakendede işin doğası stok taşımaktır — stok gününüzün yüksekliği kısmen yapısaldır. Bilgi sektöründeyseniz ve bilançonuzda kayda değer stok varsa, bu başlı başına bir sorudur.

Stok günü uzuyorsa üç pratik hamle

• Ayrıştırın: stok toplamı yalan söyler. Kalem bazında bakın — çoğu şirkette stok gününün yarısını, satışın yüzde onunu yapan “ölü” kalemler üretir.
• Parti küçültün: sipariş sıklığını artırıp parti büyüklüğünü küçültmek, hizmet seviyesini bozmadan stok gününü kısaltmanın en az riskli yoludur.
• Enflasyon stoğunu bilinçli taşıyın: “fiyat artmadan alayım” stratejisi bir finansman kararıdır — taşıdığınız fazla stoğun finansman maliyetini, beklediğiniz fiyat artışıyla kıyaslayın. Hesapsız yapıldığında kur/fiyat korkusu depoya kilitlenmiş kredi demektir.

Kendi stok gününüzü görmek

Snapfinx’e mizanınızı yüklediğinizde stok gününüz, tahsilat ve satıcı günleriyle birlikte hesaplanır; nakit döngünüzün hangi ayağının uzadığını ekranda görürsünüz. Döngünün bütününü şu yazıda anlattık: Kârım var ama param yok.

Bu yazıda sektör stok devri rakamı bilerek yoktur: resmî kaynak yayımlamıyor ve biz kaynaksız sayı yazmayız. Verilen band ürünün kendi hesap motorundandır; stok yükü tablosu TCMB'nin yayımladığı iki orandan türetilmiştir ve türetme açıkça belirtilmiştir.