Finansal sağlık, bankanın kredi dosyanıza bakışı ve nakit döngüsü — işletme sahipleri ve mali müşavirler için sade, uygulanabilir rehberler.
Yerinde bir soru — ve cevabı müşavirinizi değiştirmek değil. Beyan işi ile analiz işi ayrı işlerdir; biri yasal zorunluluktur, öteki yönetim aracıdır. İkisinin farkını ve müşavirlerin bu ürünü neden kendilerinin kullandığını anlatıyoruz.
Yasa net: 2025, 2026 ve 2027 hesap dönemlerinde enflasyon düzeltmesi uygulanmayacak. Bunun pratik sonucu şu — defterleriniz nominal, kârınız muhtemelen şişkin. Yasal kaydınıza dokunmadan gerçek durumu okumanın yolu bu yazıda.
“Sektöre göre değişir” cümlesini herkes kurar, rakamı kimse vermez. Bu yazıda Türkiye'deki şirketlerin sektör sektör gerçek ortalamaları var: likidite, kâr marjları, tahsilat ve ödeme süreleri — hepsi TCMB sektör bilançolarından, kaynağı ve yöntemiyle.
Bu yazı işletme sahiplerine değil, meslektaşlara — mali müşavirlere. Onlarca mükellefin defterini tutarken hangisinin sessizce bozulduğunu görmek, tek tek mizan açmadan mümkün mü? Portföy görünümü tam bu iş için var.
Geç tahsilat bir sinir meselesi değil, hesaplanabilir bir maliyet kalemidir. Alacakta bekleyen her gün, sizin finanse ettiğiniz bir gündür. Donmuş paranızı ve yıllık maliyetini iki çarpma işlemiyle bulmanın yolu — sektör kıyas rakamlarıyla birlikte.
Excel'i biz de severiz ve bazı işlerde hâlâ en doğru araçtır. Ama düzenli finansal analizde üç gizli maliyeti vardır: kurulum saati, sessiz formül hatası ve her dönem tekrarlanan emek. İkisinin de iyi olduğu yerleri saklamadan kıyaslıyoruz.
Bilanço okumayı öğrenmek zorunda değilsiniz. Şirketinizin durumu beş sorunun cevabında saklıdır ve beşinin de cevabı zaten elinizdeki belgelerin içindedir. Hangi soru nerede durur, hangisi kendiliğinden hesaplanır — bu yazıda.
Oranlardan önce satırlar okunur: analist mizanınızda önce belirli hesaplara bakar ve bazı satırlar dosyayı daha oranlar hesaplanmadan yorar. Ortak cari hesaplardan şişkin kasaya — analistin kırmızı kaleminin gezdiği satırlar bu yazıda.
Tanımı üç cümlede biter: faaliyet kârınızın faiz giderinize oranı. Asıl mesele eşiklerdir — 3'ün üzeri rahat, 1,5'in altı endişe, 1'in altı kırmızı. Yüksek faiz ortamında bu oranın neden sessizce bozulduğu ve bozulunca ne olacağı bu yazıda.
Vergi kârdan hesaplanır; ama kâr kasada değil, alacakta ve stokta durur. Her yıl binlerce şirketin nisan ayında yaşadığı sıkışmanın mekaniği, vergi takvimi ve yıl içinde kurulacak basit karşılık düzeni — bu yazıda.
Mali bozulma bilançoya bir anda düşmez; sırayla ilerler. Önce nakit tamponu erir, sonra borç servisi zorlanır, kaldıraç ve kâr en sona kalır. Hangi göstergeyi izlerseniz sorunu tablolara yansımadan görürsünüz — sıralamanın tamamı bu yazıda.
İşletme sermayesi ihtiyacı bir his değil, bir formüldür: günlük ciro çarpı nakit döngüsü günü. Bu yazıda kendi ihtiyacınızı hesaplamayı, büyümenin ihtiyacı neden otomatik büyüttüğünü ve krediye gitmeden önce sorulacak tek soruyu anlatıyoruz.
Ders kitabı 2 der, herkes “sektöre göre değişir” deyip rakam vermez. Biz veriyoruz: TCMB sektör bilançolarına göre Türkiye ortalaması 1,64 ve ana sektörlerin neredeyse hiçbiri 2'yi görmüyor. Sektör sektör gerçek tablo bu yazıda.
Büyüyen ciroyla küçülen kâr, tesadüf değil bir işarettir — ve kaybın adresi her şirkette aynı üç yerden biridir: marj, gider, faiz. Kaybı bulmanın sırası bu yazıda; makası kapatmanın yolu da adresine göre değişir.
Tek bir sağlık skoru, on yedi oranın düz ortalaması değildir. Hangi oran neden daha ağır sayılır, tek bir kırmızı çizgi skoru nasıl aşağı çeker ve kaçtan itibaren şirket gerçekten iyi sayılır — ölçüm modelinin tamamı, sayılarıyla.
“Sektöre göre değişir” cevabının bu oranda bir sırrı var: Türkiye'de stok devrinin resmî sektör verisi yayımlanmıyor. Rakam veren, kaynağını gösteremiyor. Biz kaynaksız sayı yazmayız — yerine ölçebileceğiniz üç dürüst kıyas veriyoruz.
İkisi de aynı gerçeği anlatır ama farklı çözünürlükte. Hangi soruya hangisinin cevap verdiğini bilmek, doğru belgeyi istemenizi sağlar.
Sermaye kaybı ve borca batıklık, avukat diliyle anlatılan ama bilançodan üç adımda test edilebilen bir konudur. Hangi kalemler tabana girer, hangi eşik hangi yükümlülüğü doğurur ve en sık yapılan hesap hatası nedir — sade Türkçeyle.
Kâr tablosu artı gösterirken kasanın boş kalması bir muhasebe hatası değildir. Paranın nerede beklediğini üç kalemde bulmanın yolu.
Kredi reddi çoğu zaman tek cümleyle gelir ve gerçek sebep söylenmez. Oysa ret dosyalarında tekrarlanan altı örüntü vardır — çoğu bilançonun içinde, başvurudan önce görülebilir ve bir kısmı düzeltilebilir durumdadır.
Kredi komitesi dosyanızı açtığında sırayla dokuz başlığa bakar ve her birinin bir eşiği vardır. Hangi oran hangi seviyenin altına inince bankanın dili değişir, teminat ne zaman istenir ve başvurudan önceki 30 günde ne yapılır — hepsi eşik rakamlarıyla.
Kurumlar beyannamesi, şirket analizinin en erişilebilir kaynağıdır — ve en çok yanlış okunanıdır. Kapanmamış gelir tablosundan geçici vergiyi yıllık sanmaya, analizi sessizce bozan beş tuzağı ve her birinin basit sağlamasını anlatıyoruz.